Η γέννηση του ΕΣΥ: Η κοινοβουλευτική διαμάχη ΠΑΣΟΚ-ΝΔ και η ψήφιση του νομοσχεδίου - Το παρασκήνιο της ψήφισης του Νόμου για το Εθνικό Σύστημα Υγείας, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις και η μετέπειτα εδραίωση από τον Γιώργο Γεννηματά

     Στις 26 Αυγούστου 1983 ψηφιζόταν επί της αρχής στο Τμήμα Διακοπών της Βουλής, το νομοσχέδιο που θα θεμελίωνε το Εθνικό Σύστημα Υγείας, ανοίγοντας τον δρόμο για μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις της Μεταπολίτευσης.

    Ήταν ο Παρασκευάς Αυγερινός, υπουργός Υγείας και Πρόνοιας που εισηγήθηκε το νομοσχέδιο το οποίο επρόκειτο να αποτελέσει τον ιδρυτικό νόμο 1397/1983. 

   Πριν την ιστορική ψήφιση όμως, προηγήθηκε μια θυελλώδης πολιτική σύγκρουση για το κόστος, τον ρόλο του κράτους και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, τα ασφαλιστικά ταμεία και κυρίως, για τη φιλοσοφία πάνω στην οποία θα οργανωνόταν η δημόσια Υγεία στη χώρα.

«ΤΑ ΝΕΑ» των ημερών καταγράφουν την έντονη κοινοβουλευτική αντιπαράθεση μεταξύ κυβέρνησης και αξιωματικής αντιπολίτευσης:

«Το Εθνικό Σύστημα Υγείας θα πετύχει όποια και αν είναι η αντίδραση της Δεξιάς» τόνισαν συμπερασματικά στη χτεσινή συνεδρίαση της Βουλής οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, ενώ από τη “Νέα Δημοκρατία” συνεχίστηκαν οι “καταστροφικές προβλέψεις” για την αποτυχία του συστήματος», έγραφε o Θ. Αντωνόπουλος στις 26 Αυγούστου 1983.

Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση παρουσίαζε το ΕΣΥ ως μια βαθιά κοινωνική αλλαγή που θα εξασφάλιζε πρόσβαση σε οργανωμένη δημόσια περίθαλψη. Από την άλλη, η Νέα Δημοκρατία προειδοποιούσε για το οικονομικό κόστος του εγχειρήματος και αμφισβητούσε τη δυνατότητα εφαρμογής του.

Ακόμη και οι επικριτές του νομοσχεδίου, πάντως, αναγνώριζαν ένα βασικό δεδομένο. Το υπάρχον σύστημα Υγείας «δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες για μια σωστή και πλήρη υγειονομική περίθαλψη του λαού». Επέμεναν όμως, στο ερώτημα «πού θα βρεθούν τα χρήματα, ώστε να καταστεί εφαρμόσιμο το ΕΣΥ».

«Όνειρο άπιαστο»

Η σύγκρουση δεν ήταν μόνο οικονομική. Ήταν και βαθιά ιδεολογική. Οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ υποστήριζαν ότι η μεταρρύθμιση αποτελούσε κοινωνική απαίτηση. Ο Σπύρος Ράλλης υποστήριζε ότι το ΕΣΥ θα πετύχει, καθώς, όπως έλεγε, «το νομοσχέδιο αυτό συντάχθηκε με την υποχρέωση του 94% του ελληνικού λαού» και αυτό το ποσοστό των πολιτών «απαιτεί άρτια ιατροφαρμακευτική περίθαλψη».

Από την πλευρά της Νέας Δημοκρατίας, ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος τάχθηκε υπέρ της ιδιωτικής πρωτοβουλίας στον χώρο της Υγείας, ενώ ο Βασίλης Κοντογιαννόπουλος τοποθέτησε τη διαφωνία του σε ιδεολογικό επίπεδο, χαρακτηρίζοντας την εφαρμογή του νέου συστήματος Υγείας «όνειρο άπιαστο».

Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ. Σπ. Κατηνιώτης απέδωσε τις αντιδράσεις των βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας στη «συντηρητική ιδεολογία της Δεξιάς, που τους ωθεί ν’ αντιδρούν σε κάθε θεμελιακή αλλαγή, όταν αυτή κλονίζει το κατεστημένο”», όπως σημείωνε το ρεπορτάζ.

Η αντιπαράθεση δεν περιοριζόταν στο οικονομικό κόστος του νέου συστήματος. Αφορούσε και τις βαθιές αλλαγές που προέβλεπε στις εργασιακές σχέσεις των γιατρών, με χαρακτηριστικότερη την πλήρη και αποκλειστική απασχόληση των γιατρών του ΕΣΥ και την απαγόρευση παράλληλης άσκησης της ιατρικής ως ελεύθερου επαγγέλματος.

Ο υφυπουργός Υγείας και Πρόνοιας Γ. Φλώρος δήλωνε χαρακτηριστικά ότι «το μεγαλοϊατρικό κατεστημένο κατάντησε τα κρατικά νοσοκομεία ιδιωτικές κλινικές…», ενώ το ίδιο ρεπορτάζ καταγράφει και τις αντιδράσεις που προκαλούσε η αναδιάρθρωση του συστήματος Υγείας.

Το νομοσχέδιο περνά επί της αρχής

Παρά τις αντιδράσεις, στις 26 Αυγούστου πραγματοποιήθηκε το καθοριστικό κοινοβουλευτικό βήμα.

Στο ρεπορτάζ του στα «ΝΕΑ» της 27ης Αυγούστου, o Θ. Αντωνόπουλος έγραφε: «Ψηφίστηκε επί της αρχής χτες, στο Τμήμα Διακοπών της Βουλής, το νομοσχέδιο για το “Εθνικό Σύστημα Υγείας”».

Υπέρ του νομοσχεδίου τάχθηκαν οι βουλευτές του ΚΚΕ και ο πρώην πρωθυπουργός Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ενώ οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας το καταψήφισαν.

Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Ευάγγελος Αβέρωφ αναγνώρισε ότι η Νέα Δημοκρατία συμφωνούσε με ορισμένες από τις βασικές αρχές του σχεδίου, ζητούσε όμως την απόσυρσή του και τη σύνταξη ενός νέου νομοσχεδίου με τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων, το οποίο θα συζητούνταν στην Ολομέλεια της Βουλής και όχι στο Τμήμα Διακοπών.

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα της αντιπολίτευσης ήταν ότι η οικονομική κατάσταση της χώρας δεν επέτρεπε την υλοποίηση ενός τόσο φιλόδοξου σχεδίου.

Χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση του υφυπουργού Υγείας και Πρόνοιας Γ. Φλώρου απέναντι στις ενστάσεις για το οικονομικό κόστος:

«Είναι ασέβεια για το λαό μας να του λέμε ότι δεν έχουμε χρήματα για την υγεία του. Θα κάνουμε ανακατανομή των πιστώσεων, ώστε να διατεθούν περισσότερα για την υγεία».

Η αρχή μιας μεγάλης μεταρρύθμισης

Η ρίζα των αντιπαραθέσεων εκείνων των ημερών βρισκόταν στη φιλοσοφία με την οποία το κράτος θα αντιμετώπιζε στο εξής την Υγεία και τον τρόπο με τον οποίο θα οργανωνόταν ένα ενιαίο εθνικό σύστημα περίθαλψης.

Στις 26 Αυγούστου 1983, ωστόσο, είχε γίνει το καθοριστικό βήμα. Το νομοσχέδιο για το ΕΣΥ είχε περάσει επί της αρχής από τη Βουλή.

Τα επόμενα χρόνια θα ακολουθούσε η εφαρμογή, ανάπτυξη και εδραίωση του νέου συστήματος, με τον Γεώργιο Γεννηματά να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο και να εξελίσσεται σε μία από τις πολιτικές προσωπικότητες που ταυτίστηκαν περισσότερο με την οικοδόμηση του ΕΣΥ.

Αναδημοσίευση από https://www.tovima.gr/