Η κυβέρνηση, πριν λίγες μέρες, με διάγγελμα του πρωθυπουργού, άνοιξε το θέμα της συνταγματικής αναθεώρησης, προτείνοντας μάλιστα αλλαγές σε 70 άρθρα!!!
Είναι αλήθεια ότι το Σύνταγμά μας, που ψηφίστηκε το 1975, αμέσως μετά τη μεταπολίτευση είναι ένα από τα δημοκρατικότερα Συντάγματα στην Ευρώπη και στα 51 χρόνια λειτουργίας του έχουμε στη χώρα μας την καλύτερη δημοκρατία, σε σχέση με άλλες περιόδους της Ιστορία μας.
Αναθεωρήθηκε, ως τώρα, τέσσερις φορές. Στην αναθεώρηση του 1986 περιορίστηκαν δραστικά οι αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας-καταργήθηκε το δικαίωμά του να διαλύει τη βουλή - στην αναθεώρηση του 2001, που ήταν ευρύτερη, καθιερώθηκαν οι ανεξάρτητες αρχές, ρυθμίστηκε το ζήτημα των προσλήψεων στο Δημόσιο μόνο μέσω ΑΣΕΠ, στην αναθεώρηση του 2008 ρυθμίστηκε το ζήτημα με το ασυμβίβαστο των βουλευτών και στην αναθεώρηση του 2019 το ζήτημα της εκλογής του ΠτΔ, μόνο με απλή πλειοψηφία και χωρίς διάλυση της βουλής.
Η κυβέρνηση στην πρότασή της εισηγείται, ουσιαστικά, έξι βασικές αλλαγές.
Την αναθεώρηση του άρθρου 103 για την μονιμότητα στο Δημόσιο και την αξιολόγηση, του άρθρου 86 για την ευθύνη των υπουργών, το άρθρο 16 για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, το άρθρο 90 για τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της δικαιοσύνης, το άρθρο 24 για την προστασία του περιβάλλοντος και το άρθρο 30 για την θητεία του ΠτΔ.
Για να αναθεωρηθούν οι παραπάνω διατάξεις χρειάζεται ή στην παρούσα βουλή ή στην επόμενη να υπάρξει πλειοψηφία 180 βουλευτών.
Απαιτείται δηλαδή ευρύτερη συναίνεση περισσότερων κομμάτων.
Είναι προφανές ότι αυτή η πλειοψηφία δεν μπορεί να επιτευχθεί, στην παρούσα βουλή, αφού κανένα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν πρόκειται να ψηφίσει τις αλλαγές, σε αυτή τη βουλή, σύμφωνα με τις δηλώσεις τους.
Κατηγορούν, δε, την κυβέρνηση ότι έχει παραβιάσει το υπάρχον Σύνταγμα σε ένα σωρό θέματα όπως πχ στο ζήτημα των υποκλοπών που δεν εφαρμόζει την απόφαση του ΣτΕ, με αποτέλεσμα ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης να έχει προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, στο ζήτημα των Τεμπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ κλπ.
Άρα οι όποιες αλλαγές θα κριθούν οριστικά στην επόμενη βουλή μετά τις εκλογές του 2027 ή όποτε αυτές γίνουν.
Είναι προφανές ,από τη δημόσια συζήτηση που γίνεται ,πως υπάρχει αναγκαιότητα αλλαγών σε ό,τι αφορά στο άρθρο 86 και στο άρθρο 90 για τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της δικαιοσύνης. Φαίνεται πως σε αυτά τα ζητήματα υπάρχει ευρύτερη συμφωνία των κομμάτων. Βέβαια, επειδή ο "διάβολος" κρύβεται στις λεπτομέρειες σημασία έχουν οι τελικές διατυπώσεις που θα τεθούν για ψήφιση. Δεν αρκεί η επί της αρχής συμφωνία.
Για το άρθρο 103,περί μονιμότητας στο Δημόσιο όχι μόνο δεν υπάρχει συμφωνία, αλλά κατηγορηματική απόρριψη από όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Άρα η διάταξη δεν περνά. Ο πρωθυπουργός συνέδεσε ,δε, την αλλαγή του άρθρου 103 και με την αξιολόγηση ,χωρίς να μπορεί να εξηγήσει πειστικά για ποιο λόγο χρειάζεται η συνταγματική της κατοχύρωση ,τη στιγμή που για την αξιολόγηση ,αρκεί η ψήφιση νόμου από τη βουλή. Επίσης, δεν εξηγεί γιατί ενώ κυβερνά 7 χρόνια, στη Δημόσια Διοίκηση, δεν έχουν γίνει κρίσεις στελεχών -πλην εκπαίδευσης-εδώ και 15 χρόνια!!!
Ποιοι θα αξιολογήσουν, αλήθεια;
Τα στελέχη που ορίστηκαν με ανάθεση από τους εκάστοτε υπουργούς, χωρίς καμιά αξιοκρατική διαδικασία;
Το άρθρο 16, επίσης, είναι ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα της συνταγματικής αναθεώρησης κι έχει να κάνει με τον πυρήνα της Δημόσιας και Δωρεάν Εκπαίδευσης. Και σε αυτό το ζήτημα, όμως, η κυβέρνηση προχώρησε μονομερώς- και πριν γίνει η συζήτηση για την αναθεώρηση ή μη του άρθρου 16- με την ψήφιση του Νόμου Πιερρακάκη για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων. Νόμος που κρίθηκε συνταγματικός από το ΣτΕ κι έτσι άνοιξε ο δρόμος για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων στη χώρα μας.
Σε ό,τι αφορά στο άρθρο 30 για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ,προτείνει μία και μοναδική εξαετή θητεία για τον Πρόεδρο, από τις δύο πενταετείς που υπάρχουν σήμερα, καθώς και διεύρυνση των αρμοδιοτήτων του, χωρίς να παρέχει περισσότερες διευκρινίσεις.
Για την αλλαγή του άρθρου 24, σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος δεν υπάρχει κάποια εξειδικευμένη πρόταση και σε ποια κατεύθυνση θα κινηθεί η αναθεώρησή του.
Αυτό που αξίζει να επισημανθεί είναι ότι και σε αυτή την αναθεώρηση, την πέμπτη κατά σειρά, απουσιάζει παντελώς το στοιχείο της λαϊκής συμμετοχής. Καμιά συζήτηση δεν οργανώνεται, θεσμικά, ούτε στο κέντρο, ούτε στην περιφέρεια, προκειμένου να εξηγηθεί στους πολίτες η αναγκαιότητα ή μη αυτών των αλλαγών και να συμμετέχει ο ίδιος στη σχετική συζήτηση και να καταθέσει προτάσεις. Φυσικά, την τελική ευθύνη των αλλαγών θα την έχει η βουλή όπως προβλέπει το Σύνταγμα. Όμως η ενημέρωση κι η συμμετοχή είναι ουσιαστικό στοιχείο μιας δημοκρατικής διαδικασίας αναθεώρησης.
Σε αντίθεση με αυτό που συμβαίνει στη χώρα μας, σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν λέσχες ,όπου διοργανώνονται συζητήσεις, σε τοπικό περιφερειακό και κεντρικό επίπεδο, όπου τα κόμματα κι οι πολίτες καταθέτουν τις προτάσεις τους κι ύστερα γίνονται οι απαραίτητες συνθέσεις και νομοθετούνται οι αλλαγές.
Έτσι η υπόθεση της συνταγματικής αναθεώρησης, στη χώρα μας καθίσταται υπόθεση των συνταγματολόγων και των πολιτικών, χωρίς καμιά ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών σε αυτές τις διαδικασίες και γι αυτό ίσως, τελικά, αδιαφορούν και δεν δίνουν ιδιαίτερη σημασία.
Δημ. Μπράτης
