Την ώρα που στην
Ευρώπη καταγράφεται μία σαφής τάσης αύξησης των ορίων ηλικίας για να βγει κανείς στη
σύνταξη, τίθεται εύλογα το ερώτημα του τι θα συμβεί μελλοντικά στην Ελλάδα.
Και αυτό γιατί το 2027 είναι -βάσει νόμου- έτος επανεξέτασης των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης, αν και η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εργασίας έχει αποκλείσει ρητά το ενδεχόμενο αύξησής τους κατά το έτος, αφήνοντας έτσι στην επόμενη επανεξέταση -δηλαδή το 2030- την απάντηση του σχετικού ερωτήματος.
Υπενθυμίζεται πως το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο στη χώρα μας, προβλέπει πως από το 2021 έχει ξεκινήσει η σύνδεση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής ανά τριετία.
Το πρώτο check up έγινε το 2021 και το δεύτερο το 2024, αλλά δεν «έδειξαν» αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης, καθώς δεν προέκυψε αύξηση του προσδόκιμου ζωής το 2010 – 2020, ενώ η αύξηση την περίοδο 2021 – 2024 ήταν ουσιαστικά ανάκτηση των επιπέδων βιωσιμότητας των ηλικιωμένων μετά το πλήγμα που δέχτηκε η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα το 2020 – 2021, λόγω πανδημίας.
Ωστόσο, μπροστά μας έχουμε το νέο, τριετές check up, το οποίο θα καταλήξει στην Έκθεση Γήρανσης (Ageing Report) του 2027 και στην τελική πολιτική απόφαση για την αύξηση ή όχι των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης, αν και η κυβέρνηση έχει αποκλείσει ρητά κάθε τέτοιο ενδεχόμενο.
Τι δείχνουν οι πρώτες, άτυπες εκτιμήσεις
Έγκυρες πληροφορίες του powergame.gr αναφέρουν πως η «πρώτη αίσθηση» των ερευνών που έχουν ξεκινήσει στην οδό Σταδίου προκειμένου να ετοιμαστεί η έκθεση της Έκθεσης Γήρανσης (Αgeing Report) για το 2027, δεν δείχνει διακριτές τάσεις αύξησης του προσδόκιμου ζωής και έτσι, προς το παρόν, δεν διαφαίνεται κανένας κίνδυνος αύξησης των ορίων συνταξιοδότησης του χρόνου.
Μάλιστα, για την προετοιμασία της νέας έκθεσης έχουν χρησιμοποιηθεί τα πιο προηγμένα μοντέλα μετρήσεων, τα οποία καταλήγουν «πίνακες θνησιμότητας», οι οποίοι λαμβάνουν υπόψιν ακόμα και τις αρνητικές επιδράσεις της Κλιματικής Κρίσης στο προσδόκιμο ζωής.
Σε περίπτωση που οι τελικές εκτιμήσεις των αρμόδιων ελληνικών υπηρεσιών κινηθούν στα πλαίσια των καταρχάς ενδείξεων των πρώτων διερευνήσεων, τότε πράγματι θα επαληθευθούν οι επίσημες διαβεβαιώσεις της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Εργασίας, σύμφωνα με τις οποίες έχει αποκλειστεί κάθε αύξηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Από εκεί και πέρα το επόμενο check up του προσδόκιμου ζωής, θα συντελεστεί το 2030.
Τι προβλέπει ο νόμος του 2010
Υπενθυμίζεται πως ο πρώτος μνημονιακός ασφαλιστικός νόμος του 2010 (Νόμος 3863 ή «νόμος Λοβέρδου – Κουτρουμάνη) προβλέπει (στο άρθρο 11) πως:
- «Τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης των ασφαλισμένων των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης και του Δημοσίου, ανεξαρτήτως χρόνου υπαγωγής στην ασφάλιση (…), ανακαθορίζονται κατά τη μεταβολή του προσδόκιμου ζωής του πληθυσμού της χώρας, με σημείο αναφοράς την ηλικία των 65 ετών».
- «Η ισχύς» των παραπάνω «αρχίζει από 1.1.2021 και κατά την πρώτη εφαρμογή της, λαμβάνεται υπόψη η μεταβολή της δεκαετίας 2010 έως και 2020».
- «Από 1.1.2024 τα ανωτέρω όρια ανακαθορίζονται ανα τριετία».
- «Η αναπροσαρμογή των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, γίνεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, που εκδίδεται κατά το τελευταίο έτος κάθε περιόδου με βάση τους σχετικούς δείκτες που προσδιορίζονται από την Ελ ληνική Στατιστική Αρχή και την Eurostat και αφορούν στην επόμενη περίοδο»
Τι συνέβη το 2021 και το 2024
Το προσδόκιμο ζωής των ανδρών κινήθηκε, καθ’ όλη τη διάρκεια της προαναφερθείσας δεκαετίας (2010 – 2020), με μικρές διακυμάνσεις (σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στην περίοδο της πανδημίας, προς τα κάτω) ανήλθε γύρω στα 78,5 έτη και των γυναικών κοντά στα 84 έτη. Συνεπώς δεν προέκυψε κανένα θέμα για αύξηση ορίων συνταξιοδότησης από το 2021.
Ωστόσο, δεν ισχύει το ίδιο για την περίοδο 2021-2024, αν και η κυβέρνηση δεν αποφάσισε ουδεμία αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης την 1η Ιανουαρίου 2024, θεωρώντας πως τα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης στην Ελλάδα ήταν ήδη υψηλά σε σχέση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα.
Το προσδόκιμο ζωής των ανδρών, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το 2022 εκτοξεύτηκε στα 78,3 έτη (έναντι 77,4 έτη το 2021), στα 79,2 έτη το 2023 και στα 79,4 έτη το 2024.
Αυξητική ήταν η τάση και για το προσδόκιμο ζωής των γυναικών: Ανήλθε στα 83,4 έτη το 2022 (έναντι 82,9 το 2021), έπειτα στα 84,4 έτη το 2023, ενώ παρέμεινε στα ίδια επίπεδα το 2024.
Βλέποντας, όμως, τη συνολική πορεία του προσδόκιμου ζωής τόσο των ανδρών, όσο και των γυναικών, στην πραγματικότητα το 2021 – 2024 ανέκτησε το έδαφος που είχε χάσει το 2020 – 2021 λόγω των πολλών θανάτων ηλικιωμένων που έφερε ο κορονοϊός.
Του λόγου το αληθές, το προσδόκιμο ζωής το 2024 για τους άνδρες έφτασε στα 79,4 έτη, όσο σχεδόν δηλαδή ήταν το 2018 και το 2019 (79,3 και 79,2 αντίστοιχα). Το προσδόκιμο για τις γυναίκες έφτασε το 2024 τα 84,4 έτη, όσο ήταν δηλαδή το 2018.
Ποια όρια ηλικίας ισχύουν σήμερα στην Ελλάδα για σύνταξη λόγω γήρατος
Σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.4336/15, τα γενικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης από τον e-ΕΦΚΑ (για άνδρες και γυναίκες), είναι:
- 62 ετών για πλήρη σύνταξη με τουλάχιστον 40 έτη (12.000 ημέρες) ασφάλισης,
- 62 ετών για μειωμένη σύνταξη με 15 χρόνια (4.500 ημέρες), εφόσον η χορήγηση μειωμένης σύνταξης προβλέπεται από τις καταστατικές διατάξεις του εντασσόμενου στον e-ΕΦΚΑ Ταμείου και σύμφωνα με τις σχετικές ειδικές χρονικές προϋποθέσεις.
- 67 ετών για πλήρη σύνταξη με τουλάχιστον 15 έτη (4.500 ημέρες) ασφάλισης.
Ο «ξεχασμένος» δημοσιονομικός κόφτης και τα προβλεπόμενα ελλείμματα
Ωστόσο, ο νόμος Νόμος 3863 («νόμος Λοβέρδου – Κουτρουμάνη»), δεν έχει μόνο ένα «ελατήριο» (δηλαδή το προσδόκιμο ζωής) το οποίο μπορεί να αυξήσει τα όρια συνταξιοδότησης. Έχει -και μάλιστα στο ίδιο άρθρο (σ.σ. άρθρο 11) και ένα δημοσιονομικό «κόφτη» της συνταξιοδοτικής δαπάνης.
Συγκεκριμένα, αναφέρει πως «από την 1.1.2011 και ανά διετία η Εθνική Αναλογιστική Αρχή εκπονεί αναλογιστικές μελέτες, οι οποίες επικυρώνονται από την Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αντικείμενο τη συνεχή παρακολούθηση της εξέλιξης της εθνικής συνταξιοδοτικής δαπάνης. Με ειδικό νόμο ανακαθορίζονται οι συντάξεις με στόχο τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος. Το ύψος των ανωτέρω δαπανών για τη βασική, την αναλογική και την επικουρική σύνταξη, προβαλλόμενο έως το έτος 2060, δεν πρέπει να υπερβαίνει το περιθώριο αύξησης των 2,5 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ, με έτος αναφοράς το 2009».
Όπως έχει αποκαλύψει το
powergame.gr, το δημοσιονομικό έλλειμμα στους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης φτάνει στα 362 εκατ. το 2029 και στα 1,27 δισ. το 2030, σύμφωνα με το νέο Πολυετή Δημοσιονομικός Προγραμματισμό του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Βασική αιτία αυτών είναι η εκτίναξη των δαπανών για συντάξεις. Από τα 34.091 δις ευρώ το 2025 η συνταξιοδοτική δαπάνη ανεβαίνει το 2026 στα 35,403 δις ευρώ (αύξηση +1,312 δις ευρώ ή 3,7%).
Το 2027 ανέρχεται στα 36,519 δις ευρώ (αύξηση + 1,116 δις ευρώ ή 3,0%). Το 2028 φτάνει στα 37,904 δις ευρώ (αύξηση +1.385 δις ευρώ ή 3,6%).
Το 2029 αυξάνεται στα 39,314 δις ευρώ (αύξηση +1,410 δις ευρώ ή 3,5%) και το 2030, σπάει το «ψιχολογικό όριο των 40 δις ευρώ, φτάνοντας 40,753 δις ευρώ (αύξηση + 1,439 δις ευρώ ή 3,5%).ς ευρώ (αύξηση + 1,439 δις ευρώ ή 3,5%).
Αναδημοσίευση από https://www.powergame.gr/
